Het paleis in Luberadz, ten noorden van Warschau, gaat terug op een ontwerp van de architect Hilary Szpilowski. Het in 1789 op een halfrond grondplan gebouwde complex voor Józef Dembowski (1761–1831) geldt als een regionaal bekend voorbeeld van een adellijke residentie in Mazovië en wordt in de Poolse vakliteratuur vaak in uiteenlopende contexten aangehaald.
Józef Dembowski was generaal-inspecteur van de koninklijke cavalerie en page aan het hof van koning Stanislaus August. De bouw van het paleis in Luberadz vormt een waardig teken van zijn hoge aanzien binnen de Poolse aristocratie. Tijdens de Poolse vrijheidsstrijd tegen Rusland en Pruisen (de Kościuszko-opstand) voerde hij het bevel over de cavalerie en bekleedde hij in 1792 de functie van civiel-militair commissaris in de regio Zawkrze.
De bouwkundige staat vereist een volledige restauratie. Tot dusver zijn de ruimtes gestript, zijn oude houten balkenplafonds vervangen door betonnen vloeren, zijn tien ramen monumentenconform hersteld en is het dak gerepareerd en geconserveerd. Er is een elektriciteitsaansluiting aanwezig, evenals een eigen watervoorziening via een bron. Het gebouw is beveiligd met een alarmsysteem.
RUIMTELIJKE INDELING
De entree leidt naar een ruim opgezet geheel van vertrekken. Op de begane grond bevonden zich de woonruimtes en een eetkamer met fresco’s waarop gezichten van het Warschause Łazienki-park en een afbeelding van koning Jan III Sobieski te zien zijn. De fresco’s zijn slechts fragmentarisch bewaard gebleven en dienen door gespecialiseerde restauratoren te worden hersteld.
Op de bovenverdieping lagen de representatieve vertrekken, waaronder een grote eetzaal en een balzaal met halfronde stucmarmeren zuilen. De balzaal is deels gerestaureerd; daarbij zijn de muurschilderingen hersteld en zijn de ramen vernieuwd.
BOUWMASSA
Het gebouw bestaat uit twee rechthoekige vleugels die in een stompe hoek ten opzichte van elkaar zijn geplaatst. Het centrale middendeel met drie vensterassen wordt gekenmerkt door een Ionische portiek met vier zuilen. De tuinzijde toont een bewust asymmetrische vormgeving: een portiek met balkon en een loggia in de hoek van het gebouw doorbreken de klassieke regelmaat van het classicisme. Ten westen van het gebouw strekt zich het park uit; in het noorden en oosten grenst een natuurgebied met een beek.
LIGGING
Ongeveer 60 kilometer ten noorden van Warschau, gemeente Luberadz. Het paleis is vanaf de weg niet zichtbaar en het perceel wordt niet beïnvloed door storende of vreemde bebouwing.
Na een restauratie met een duurzaam gebruiksconcept kan het paleis in Luberadz een waardevolle bijdrage leveren aan het culturele landschap van de regio.
